Khe lún là gì? Tiêu chuẩn bố trí khe lún trong xây dựng

Khe lún công trình là một trong những yếu tố vô cùng quan trọng khi thi công xây dựng. Để hiểu rõ khe lún là gì, tiêu chuẩn bố trí khe lún như thế nào, hãy tham khảo bài viết sau.

Trong quá trình thi công xây dựng, đảm bảo sự an toàn và ổn định cho công trình là điều vô cùng cần thiết. Khe lún chính là giải pháp kỹ thuật giúp công trình dễ dàng tránh được tình trạng nứt vỡ do giãn nở kết hoặc dịch chuyển nền móng. Việc bố trí khe lún đúng tiêu chuẩn vừa giảm thiểu tác động ngoại lực vừa tăng tuổi thọ cho công trình.

Vậy, khe lún công trình là gì? Tiêu chuẩn bố trí khe lún ra sao? Hãy cùng TXD Construction tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Khe lún công trình là gì?

Khe lún là một khoảng hở có chủ đích được bố trí trong kết cấu nhằm tách rời các khối công trình với nhau. Mục đích của việc tạo ra những khe lún này là giảm thiểu tối đa ảnh hưởng sự lún không đều giữa các phần kết cấu, tránh gây ra tình trạng nứt, hư hỏng hoặc mất ổn định.

Khe lún là một khoảng hở có chủ đích được bố trí trong kết cấu

Đặc điểm của khe lún trong xây dựng

Dưới đây là một số đặc điểm của khe lún giúp bạn nhận diện dễ dàng:

• Khe hướng sẽ kéo dài từ móng tới mái của công trình.
• Thiết kế dựa trên tính toán về tải trọng, địa chất, đặc điểm công trình.
• Độ rộng của khe lún còn tùy thuộc vào chiều cao, quy mô công trình. 
• Khe lún rất quan trọng với công trình lớn như nhà cao tầng, cầu đường, kết cấu chịu lực lớn… 

Tầm quan trọng của khe lún trong xây dựng

Khe lún đóng vai trò quan trọng đảm bảo độ bền vững, an toàn trong xây dựng. Nó là yếu tố không thể thiết trong thiết kế và thi công.  

Hạn chế nứt vỡ kết cấu do lún không đều

Khi xây dựng, mỗi phần sẽ chịu được một tải trọng khác nhau dẫn đến tình trạng lún không đều. Nếu không có khe lún, sự chênh lệch về độ lún sẽ khiến tường bị nứt, sàn hoặc toàn bộ công trình không được ổn định.

Tăng tuổi thọ cho công trình

Khe lún giúp chia nhỏ các phần của công trình ra thành những khối riêng biệt để giảm tình trạng ứng suất nội bộ phát sinh khi bị lún đất. Việc làm này giúp công trình được bền vững, giảm tối đa nguy cơ sập đổ do kết cấu bị biến dạng.

Giảm ảnh hưởng từ địa chất và môi trường

Với khu vực có đất nền yếu có nguy cơ sụt lún, khe lún giúp thích nghi với điều kiện địa chất ngăn chặn sự hư hỏng. Trong một vài trường hợp, khe lún còn giảm ảnh hưởng từ môi trường như động đất bằng việc phân tán lực tác động.

Đáp ứng yêu cầu thiết kế theo tiêu chuẩn 

Theo tiêu chuẩn xây dựng, khe lún là một trong những yêu cầu bắt buộc với những công trình có quy mô lớn. Do đó, tuân thủ đúng quy định về khe lún vừa đảm bảo an toàn vừa tránh được rủi ro về pháp lý.

Phân biệt khe lún với các loại khe khác

Trong xây dựng, ngoài khe lún, còn có các loại khe khác như: khe co giãn, khe nhiệt, khe chống nứt… Mỗi loại khe sẽ có những chức năng riêng, để phân biệt được các loại khe này, hãy tham khảo thông tin dưới đây:

Loại khe	Định nghĩa	Mục đích	Phạm vi ảnh hưởng	Cách bố trí
Khe lún	Là khoảng hở giữa hai khối kết cấu nhằm hạn chế tối đa những tác động do độ lún không đều.	Giảm nguy cơ bị nứt, hư hỏng do độ lún giữa các phần của công trình không đồng đều.	Từ móng đến mái công trình.	Kéo dài hoàn toàn chiều cao công trình, cắt đứt kết cấu từ trên xuống dưới.
Khe co giãn (khe nhiệt	Giúp giãn nở và co ngót trong kết cấu do thay đổi nhiệt độ.	Hạn chế tình trạng nứt kết cấu do giãn nở và co lại khi nhiệt độ thay đổi.	Ảnh hưởng tới bề mặt của công trình bao gồm sàn, tường và mái.	Bố trí theo từng đoạn, không cắt hoàn toàn kết cấu.
Khe chống nứt	Khe có độ rộng nhỏ giúp hạn chế cũng như kiểm soát vị trí nứt.	Vị trí nứt theo mong muốn, tránh tình trạng nứt tự do làm mất thẩm mỹ.	Cục bộ trên bề mặt bê tông, tường, sàn.	Được bố trí ở các điểm yếu của công trình.

Bảng so sánh khe lún với khe co giãn và khe chống nứt

Việc nắm rõ sự khác biệt giữa khe lún và các loại khe khác sẽ giúp kỹ sư, nhà thầu lựa chọn được phương án phù hợp đảm bảo hiệu quả và an toàn khi thi công xây dựng.

Tiêu chuẩn bố trí khe lún trong xây dựng

Việc bố trí khe lún phải tuân theo các tiêu chuẩn xây dựng để tăng độ bền bỉ, tính ổn định và sự an toàn. Sau đây là những tiêu chuẩn cần thiết khi thiết kế và thi công khe lún.

Khe lún phải tuân theo các tiêu chuẩn xây dựng để tăng độ bền bỉ, tính ổn định

Khoảng cách bố trí khe lún

Khoảng cách giữa các khe lún sẽ tùy thuộc vào một số yếu tố như: loại công trình, độ cao, tính chất nền móng… Theo đó, khoảng cách khe lún theo tiêu chuẩn xây dựng sẽ là: 

• Khoảng cách khe lún (m) nhà bê tông cốt thép: 30 – 40 m
• Khoảng cách khe lún (m) nhà gạch, nhà khối xây: 25 – 30 m
• Khoảng cách khe lún (m) công trình có nền đất yếu: 15 – 25 m
• Khoảng cách khe lún (m) với công trình có chiều cao thay đổi đột ngột: Bố trí khe lún tại vị trí chuyển tiếp

Kích thước khe lún theo tiêu chuẩn

Độ rộng của khe lún sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào chiều cao công trình cũng như đặc điểm của nền móng:

• Chiều cao công trình dưới 10 m: Độ rộng khe lún sẽ là 2 – 3 cm
• Chiều cao công trình từ 10 – 20 m: Độ rộng khe lún sẽ là 3 – 5 cm
• Chiều cao công trình từ 20 – 50 m: Độ rộng khe lún sẽ là 5 – 10 cm
• Chiều cao công trình trên 50 m: Độ rộng khe lún sẽ là 10 – 20 cm

Các yếu tố ảnh hưởng việc bố trí khe lún

Khi thiết kế khe lún, chúng ta cần đặc biệt xem xét những yếu tố sau:

• Tải trọng công trình: Những công trình có tải trọng lớn hoặc khả năng chịu lực không đồng đều thì khe lún sẽ phải rộng hơn.
• Loại nền đất: Khoảng cách giữa các khe lún sẽ phải nhỏ hơn khi thi công trên nền đất yếu dễ sụt lún.
• Khí hậu và nhiệt độ: Với những công trình ở vùng biên độ nhiệt lớn, để tránh bị nứt kết cấu, nhà thầu nên kết hợp khe lún với khe co giãn. 
• Vật liệu xây dựng: Sử dụng vật liệu có khả năng giãn nở mạnh để khe lún rộng hơn.

Nguyên tắc bố trí khe lún

• Tách biệt hoàn toàn kết cấu công trình, không liên kết bằng bê tông cốt thép.
• Bố trí khe lún tại những vị trí có sự thay đổi chiều cao hoặc kết cấu tránh hiện tượng nứt, hư hỏng.
• Để tránh thấm dột, cần chống thấm khe lún bằng một số vật liệu như: băng cản nước PVC, keo PU, tấm đệm cao su.
• Dùng vật liệu đàn hồi để lấp khe lún, đồng thời giúp việc co giãn kết cấu trở nên linh hoạt khi xảy ra lún không đều.

Tiêu chuẩn xây dựng liên quan đến khe lún

• TCVN 4453:1995 – Kết cấu bê tông và bê tông cốt thép.
• TCVN 2737:2020 – Tải trọng và tác động trong thiết kế công trình.
• TCXDVN 375:2006 – Thiết kế công trình chịu động đất, ảnh hưởng đến khe lún trong vùng có nguy cơ động đất.

Những lưu ý quan trọng khi thi công khe lún

Việc thi công khe lún nếu đúng kỹ thuật sẽ giúp nguy cơ nứt vỡ, lún không đều và bền bỉ theo thời gian. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng khi tiến hành thi công khe lún.

• Khoảng cách các khe lún cần được bố trí một cách chính xác theo thiết kế, trường hợp sai vị trí sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ công trình. 
• Do khe lún có khoảng hở lớn nên nước mưa, hơi ẩm có thể ngấm vào công trình. Do đó, cần có biện pháp xử lý chống thấm kỹ lưỡng bằng các vật liệu phù hợp tại khe lún để tránh bị rỉ nước.
• Khe lún phải được cắt đứt hoàn toàn từ móng lên đến mái bao gồm: móng, cột, dầm, sàn, tường và mái.
• Với những công trình nhà cao tầng cần có kế hoạch kiểm tra định kỳ để phát hiện và xử lý trường hợp bị biến dạng ngoài ý muốn.

Phương pháp thi công khe lún trong xây dựng

Trong quá trình thi công khe lún nhà thầu cần tuân thủ đúng kỹ thuật nhằm đảm bảo công trình không bị nứt, hư hỏng. Dưới đây là các bước thi công khe lún chi tiết mà bạn nên nắm rõ. 

Xác định vị trí và kích thước khe lún

Dựa vào bản vẽ thiết kế, chúng ta cần xác định rõ vị trí khe lún theo tiêu chuẩn khoảng cách (thông thường 25 – 40m). Tùy vào độ cao của công trình, kích thước khe lún sẽ từ 2 – 20 cm. Khe lún được kéo dài từ móng lên đến mái, đảm bảo không bị gián đoạn.

Thi công khe lún ở phần móng

Khe lún chia móng thành hai phần độc lập, mỗi phần sẽ chịu một trọng lực riêng. Ở giữa hai phần móng, chúng ta cần chèn các vật liệu chống thấm vào để tránh rỉ nước vào công trình. Với những công trình có tầng hầm phải gia cố thêm vách chống thấm.

Thi công khe lún phần thân công trình

Không được lấp kín, phải giữ nguyên khe hở khi xây tường hay đổ bê tông. Có thể dùng các vật liệu có sự đàn hồi tốt như xốp, cao sư giữa 2 phần công trình để hấp thụ dao động. Sau đó, dùng băng cản nước để đảm bảo chống thấm tốt.

Xử lý khe lún vị trí sàn và mái công trình

Sàn bê tông phải có khoảng hở tại khe lún, sau đó lấp đầy bằng tấm đệm hoặc vật liệu chống thấm. Bố trí nắp che khe lún mái công trình bằng kim loại, vật đàn hồi nhằm ngăn chặn nước mưa thấm vào.

Hoàn thiện và kiểm tra khe lún

Đảm bảo khe lún khi thi công xong phải đạt tiêu chuẩn về kích thước và độ thẳng. Để đánh giá khả năng chống thấm, chúng ta có thể tưới nước thử nghiệm. Đồng thời, bảo vệ kết cấu bằng cách vệ sinh khe lún, lắp đặt thêm nắp che khe lún (kim loại, cao su, nhôm…).

Một số sai lầm thường gặp khi bố trí khe lún

Những lỗi thường gặp khi thiết kế và thi công khe lún mà kỹ sư và thợ xây dựng cần tránh bao gồm:

1. Không bố trí khe lún hoặc khoảng cách không đúng tiêu chuẩn.
2. Không cắt đứt hoàn toàn kết cấu tại khe lún.
3. Xử lý chống thấm không đúng cách.
4. Lấp kín khe lún bằng vữa hoặc bê tông.
5. Không kiểm tra và bảo trì khe lún định kỳ.

Bố trí khe lún sai cách sẽ gây ra những hậu quả nặng nề như: thấm nước, nứt tường, mất ổn định kết cấu… Do đó, bạn cần đảm bảo khe lún được thi công đúng tiêu chuẩn để công trình bền vững theo thời gian.

Trên đây là những thông tin giải đáp thắc mắc khe lún công trình là gì, tiêu chuẩn bố trí khe lún trong xây dựng. Hy vọng đó sẽ là chia sẻ hữu ích giúp quá trình thi công khe lún diễn ra đúng cách, đạt hiệu quả cao.

Nếu bạn đang có nhu cầu cần tư vấn về các kỹ thuật thi công trong xây dựng thì hãy liên hệ ngay với TXD Construction để được hỗ trợ nhanh chóng. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, TXD cam kết mang đến cho bạn giải pháp xây dựng an toàn, bền vững và tối ưu chi phí.